Tăng huyết áp: "Kẻ giết người thầm lặng"!

Bác sĩ (BS) Lý Huy Khanh - phó phòng kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện (BV) cấp cứu Trưng Vương (TP.HCM) - cho biết tại BV số bệnh nhân (BN) tăng huyết áp (THA) nằm điều trị nội trú đứng hàng đầu trong các loại bệnh, với tổng số 2.255 lượt BN trong năm 2005. Theo y văn, THA có thể làm giảm tuổi thọ của con người 10-20 năm. Tỉ lệ mắc bệnh THA khoảng 10-25% dân số, tùy địa phương. Có và không triệu chứng báo hiệu Ngày 4-5, chúng tôi đến khoa tim mạch BV cấp cứu Trưng Vương. Khoa có khoảng 60 giường bệnh, nhưng một số người phải nằm ngoài hành lang vì BN đông. BN Nguyễn Quang Hòa (60 tuổi, Q. Tân Phú, TP.HCM) cho biết ông tình cờ biết mình bị THA trong một lần đi khám bệnh phổi ở BV Phạm Ngọc Thạch. BS khuyên đến BV Trưng Vương điều trị. Thế nhưng đi khám bệnh được ba lần thì ông thôi và tự ra nhà thuốc mua “viên đỏ đỏ”, có giá rất rẻ (khoảng 250đ/viên) về uống theo hướng dẫn của người… hàng xóm. Mỗi khi thấy khó chịu, chóng mặt ông uống một hoặc hai viên. Uống thuốc được nửa năm, thấy huyết áp không tăng nữa, ông bỏ luôn vì nghĩ đã hết bệnh. Ngày 1-5, ông thấy khó chịu trong người, tay chân cảm giác tê rần. Ông đi phòng mạch tư khám bệnh, đo huyết áp tăng đến 200/120mmHg. BS cho thuốc uống hai ngày không thấy bớt, ông vội vàng đến BV. Ông Hòa cho biết ông hút thuốc khi mới 10 tuổi, đến nay đã 50 năm. Mỗi ngày ông hút từ 1-1,5 gói thuốc và mới bỏ cách đây… mấy ngày. Tuy bị THA nhưng ông bảo: “Tôi vẫn ăn uống tùm lum hết”. Theo BS Nguyễn Văn Phòng, trưởng khoa tim mạch BV Trưng Vương, khi bị THA BN thường có các triệu chứng: nhức đầu phía sau gáy hay trước trán, thường vào buổi sáng, đôi khi kéo dài cả ngày; chóng mặt: cảm giác đi đứng không vững và hơi nặng đầu; mệt: cảm giác nặng ở ngực và hơi khó thở; đôi khi chỉ biểu hiện là chảy máu cam. Tuy nhiên, các triệu chứng này chỉ là gợi ý vì có những trường hợp BN THA rất cao (200/100mmHg) nhưng hoàn toàn không có triệu chứng nào, chỉ tình cờ phát hiện khi đo huyết áp. Cũng chính vì không triệu chứng mà THA được mệnh danh là “kẻ giết người thầm lặng”. THA nếu không được điều trị đúng có thể gây ra rất nhiều biến chứng nguy hiểm cho tính mạng BN. Biến chứng thường gặp nhất là BN bị đột quị (tai biến mạch máu não). Nếu nhẹ, BN bị yếu liệt nửa người, nói đớ; nếu nặng, té quị, hôn mê, tử vong. Ba sai lầm cần tránh Khi bị THA, BN gần như phải dùng thuốc suốt đời để đưa huyết áp về dưới mức 140/90mmHg. Khi dùng thuốc phải tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ, tái khám đúng kỳ hẹn. BS Phòng lưu ý đa số người bệnh bị THA hay mắc phải ba sai lầm là: tự mua thuốc hạ huyết áp để uống; chỉ chữa bệnh khi huyết áp tăng cao và ngừng thuốc khi huyết áp về bình thường; uống lâu dài với một toa thuốc mà không tái khám để đánh giá lại tình trạng bệnh. Ngoài việc điều trị bằng thuốc, BS Phòng khuyên BN cần phải chú ý đến các biện pháp điều trị không dùng thuốc. Cụ thể, nếu bị béo phì, nên áp dụng chế độ ăn giảm cân: ít đường, ít mỡ, nhiều chất đạm và chất xơ rau quả, trái cây như ăn nhiều cải cúc, rau muống, cà chua, cà rốt, nấm hương và nấm rơm, tỏi, hành tây, đậu hà lan, đậu xanh, sữa đậu nành, dưa hấu, dưa leo, táo, lê, nho, chuối. Nên ăn lạt, không ăn quá một muỗng cà phê muối mỗi ngày, bao gồm cả lượng muối được nêm trong thức ăn và nước chấm. Nên ăn chất đạm có nguồn gốc từ cá và thực vật hơn là các loại thịt heo, bò, gà. Không nên ăn lòng đỏ trứng, gan (heo, bò, dê...), não động vật. Không nên ăn quá ngọt ngay cả khi không bị tiểu đường, không ăn mỡ động vật và dầu dừa. Tránh dùng dưa, cà muối mặn, cà phê, thuốc lá, các gia vị kích thích. Nên dùng dầu ôliu, dầu mè, dầu đậu nành. Ngừng hoặc hạn chế uống rượu, bỏ hẳn hút thuốc lá. Giữ nếp sống, sinh hoạt điều độ, tránh trạng thái căng thẳng, xúc động, lo âu, luôn giữ tinh thần lạc quan, vui vẻ. Rèn luyện thân thể thường xuyên: tập thể dục đều đặn ít nhất 45 phút/ngày, ba lần/tuần là góp phần trong việc điều trị và tạo thói quen tốt trong cuộc sống.

(Theo Tuổi Trẻ)