Bác sĩ Huỳnh Việt Trung, giám đốc Bệnh viện Tai mũi họng Cần Thơ, cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa mổ nội soi lấy ra một đốt xương lươn trong phổi em bé 10 tháng tuổi, đốt xương này đã mắc ở đây hơn bốn tháng. Bác sĩ cho biết đốt xương nằm ở phế quản góc trái của bé, nếu không phát hiện, lâu ngày sẽ làm xẹp phổi và dẫn đến tử vong. 

Em bé tên Nguyễn Anh Kiệt, ở xã Phú Hữu, huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang. Mẹ bé Kiệt kể: trong lúc đang ăn cháo lươn, bé bị ho sặc sụa nhưng gia đình không biết do bị sặc hay hóc xương. Sau đó tiếng thở bé khò khè, có lúc ho, đi khám nhiều lần nhưng các bác sĩ đều chẩn đoán bị viêm phổi, uống thuốc không khỏi. 

Bệnh viện Tai mũi họng cho biết thời gian gần đây bệnh viện tiếp nhận khá nhiều trường hợp mắc dị vật đường thở, đường ăn ở trẻ em. Dị vật có khi là xương, hạt trái cây, đậu phộng, đồng xu…   

(tuoitre)

-->đọc tiếp...

Ngay khi trẻ ngoài 6 tháng tuổi, các bác sĩ đã có thể đánh giá sự phát triển trí não và dự đoán IQ cho bé, nhờ một bộ test mới sẽ được đặt ở 6 bệnh viện tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP HCM.

Phương pháp mang tên Fagan test, lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam, dành cho trẻ từ 6,5 đến 12 tháng tuổi. Trước tiên, trẻ được xem một số hình ảnh mẫu. Sau đó bé sẽ được xem một loạt hình ảnh, trong đó có xen kẽ những cái đã biết. Các ảnh này được đảo vị trí liên tục. Do đặc điểm thích cái mới, trẻ sẽ nhìn lâu hơn ở các hình chưa từng gặp. 

Dựa vào việc đo thời gian hình ảnh lưu lại trong mắt, các chuyên gia sẽ đánh giá được khả năng tiếp nhận, xử lý thông tin và ghi nhớ của bé. Phương pháp này cũng giúp xác định các trường hợp chậm phát triển trí tuệ so với tuổi.  

Tiến sĩ Nguyễn Công Khanh, Phó chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam, cho biết phương pháp Fagan test đã được sử dụng nhiều năm nay ở các nước đang phát triển và có độ chính xác cao. Ở Việt Nam hiện nay, việc đánh giá sự phát triển trí não của trẻ nhỏ thường chỉ dựa vào quan sát kỹ năng vận động, phản ứng của trẻ trước các tác động bên ngoài.

Bộ công cụ thực hiện Fagan test sẽ được đặt tại các bệnh viện Nhi Trung ương, Bạch Mai (Hà Nội); Nhi đồng 1, Nhi đồng 2, Nancy (TP HCM) và Đa khoa Đà Nẵng. 
(Theo Vnexpress)

-->đọc tiếp...

Bắt đầu từ tháng thứ 6 trở đi, bé của bạn sẽ phát triển không ngờ. Bé phát hiện nhiều điều mới, bắt đầu khám phá thế giới chung quanh. Hãy dõi theo từng sự thay đổi của bé để uốn nắn, dịnh hướng nhận thức, giúp bé phát triển toàn diện.

Phát triển vận động

4 tháng tuổi, bé còn nằm trong nôi, chỉ biết mút tay và nhìn mọi người. 6 tháng, bé đã ngồi dựa nhưng còn lắc la lắc lư. Đến 8 tháng, bé đã có thể ngồi vững, biết cầm, nắm các đồ chơi, chơi hàng giờ và chăm chú nhìn theo mọi hoạt động của người lớn xung quanh mình.

Khi 9-10 tháng, bé có thể bò nhanh. Một số bé vịn vào bàn, ghế tự đứng dậy và bắt đầu mon men lần đi. Nhưng bé cũng dễ bị vuột tay, ngã phịch xuống đất, vì thế làm bé sợ. Lúc này, người lớn nên giúp bé bằng cách đứng sau, xốc nách bé để bé giữ được thăng bằng và tập cho bé bước đi. Thông thường, đến thôi nôi, bé có thể đi chập chững có người dắt, hoặc tự đi được 2-3 bước.

Bạn cũng đừng quên rằng, bây giờ em bé của bạn đã biết “đi dạo” loanh quanh trong nhà, và thích khám phá mọi vật mới lạ. Vì vậy, bạn hãy dẹp bất cứ đồ vật nào bấp bênh, tránh để đồ sắc, nhọn ở ngoài. Các ổ điện nên được để xa và có miếng nhựa nút lỗ cắm để tránh bé có thể thò ngón tay nhỏ xíu vào đấy. Một cái cũi hay xe tập đi có thể là một chỗ an toàn khi bạn phải bỏ bé một mình trong chốc lát.

Bé bắt đầu mọc răng nên rất ngứa nướu và thường cho bất cứ thứ gì vào miệng. Vì vậy, bạn nên để ý, bỏ hết những thứ quá nhỏ trong đồ chơi của bé. Thông thường, từ 6 tháng bé mọc 2 răng cửa ở giữa hàm dưới, tiếp theo là 2 răng cửa giữa hàm trên, rồi đến 2 răng cửa bên hàm trên và 2 răng cửa bên hàm dưới. Các răng mọc theo thứ tự nhất định, nhưng thời gian mọc thì không cố định, có bé mới 6 tháng đã mọc 4 răng, nhưng cũng có bé 12 tháng mới có 2 răng, điều đó cũng là bình thường.

Phát triển nhận thức

Nếu đồ chơi rơi xuống đất hay bị người lớn giấu đi, bé biết tìm. Như vậy, trong trí óc của bé đã “ghi” được hình của vật và “nhớ” các hình đó. Thời gian này, bé rất thích được chơi trò trốn - tìm, khi nhận được mặt người thân, bé sẽ cười thích thú và quay đi trốn tiếp. Ngoài ra, bé có biểu hiện sợ khi đến chỗ lạ, hay không cho người lạ bế mình, nhất là khi không có mặt người thân. Đó là dấu hiệu tiến bộ, thể hiện sự khôn lớn, bé phân biệt được cảnh quen, người quen và cảnh lạ, người lạ. Ngay từ lúc 8 tháng, mọi đồ vật tạo ra âm thanh đều có thể là đồ chơi lý thú đối với bé, một chiếc đũa gõ lên bàn, một cái gáo gõ vào xô hay lấy tay đập nước khi tắm.

Đến 12 tháng, bé đã có khái niệm về hình khối, bé có thể chồng các khối gỗ lên nhau một cách chính xác. Khi có nhiều đồ chơi xung quanh, bé biết nhặt các đồ vật nhỏ cho vào hộp lớn. Bé biết chỉ tay đòi những vật mình thích, tuy nhiên, bé cũng rất “mau quên” đồ chơi của mình và thường ném đồ chơi xuống đất, đợi người lớn nhặt cho rồi lại ném tiếp. Không hẳn là bé “cả thèm chóng chán” đâu nhé, đó cũng là cách để bé xem xét sự chuyển động của đồ vật đấy. Đến hôm sau, tất cả những đồ chơi cũ lại vẫn là mới mẻ đối với bé. Vì vậy, không nhất thiết phải mua những đồ chơi mắc tiền. Những con vật hay mô hình bằng vật liệu dẻo, cao su… biết kêu khi bé bóp vào là thích hợp nhất đối với bé.

Bắt chước người lớn

Tạo nền tảng cho sự phát triển về ngôn ngữ: 9-10 tháng, bé phát được âm a, ba, bà… do bắt chước các âm ngữ tự nhiên. 12 tháng, bé có thể nhắc lại những âm theo người lớn dạy và có thể nói được 2 âm: bà ơi, mẹ về… Do vậy, việc bạn cho bé xem những quyển sách có nhiều tranh, ảnh; album gia đình, vừa chỉ vừa nói với bé sẽ rất tốt, giúp bé thu nhận thêm ngôn ngữ bằng lời. Ngoài ra, bé cũng đã phân biệt được lời khen và lời cấm đoán, biết vỗ tay hoan hô hoặc giơ tay vẫy chào tạm biệt.

Biếng ăn

Thời kỳ này cũng là thời kỳ mà các bà mẹ thường than phiền con mình “lo ra”, không chịu tập trung vào việc ăn, cứ ngọ nguậy hay quay đầu đi khi thấy thìa bột được đưa tới. Vì độ tuổi này bé đang bận khám phá thế giới xung quanh, vận động nhiều hơn, nên bé thường có một giai đoạn biếng ăn sinh lý. Các bà mẹ đừng đè ép bé quá dễ dẫn đến biếng ăn thực sự về sau. Hãy kiên trì biến những bữa ăn thành những cuộc “khám phá” thú vị về màu sắc như: màu đỏ của cà rốt, màu xanh của đậu Hà Lan… Những thức ăn nấu mềm nhón được bằng tay là rất lý tưởng cho bé lúc này đấy.

Lúc này bé sẽ tăng cân ít hơn, khoảng 450g mỗi tháng từ 6-9 tháng và 300g mỗi tháng từ 9-12 tháng, chiều cao tăng trung bình từ 6-9 tháng là 2cm mỗi tháng và từ 9-12 tháng là 1-1,5cm mỗi tháng. Thông thường, khi thôi nôi, bé nặng gấp 3 lần lúc sinh (khoảng 9-10kg) và cao gấp rưỡi lúc sinh (khoảng 75cm). Giai đoạn này, bạn cũng có thể ước tính cân nặng của bé theo công thức: Cân nặng = [(Số tháng + 9)]/2. Tuy nhiên, không nên quá lo lắng nếu bé của bạn xê xích so với chuẩn vài trăm gram. Cái chính là bạn kiên trì tập cho con ăn đa dạng thực phẩm, tạo một thói quen ăn uống tốt sau này.

BS. Phan Thị Hiền Thu

-->đọc tiếp...

Ai có trải qua thời kỳ cho con ăn dặm mới thấm thía nỗi khó khăn của các bậc cha mẹ. Dưới đây là những trường hợp khó khăn thường gặp, bạn có thể tham khảo để xử trí trong từng tình huống...

Anh Quốc, nhà ở Q.1, than thở: "Con gì mà kỳ cục quá, tới giờ ăn là ói, là ọe, làm đủ mọi trò khỉ để tống thức ăn ra". Chị Châu, vợ anh kể: "Em với ảnh cứ thay nhau hò hét, dọa nạt, dỗ dành, ông bà, cậu mợ, cô chú đứng xung quanh hò hét, diễn hề cho bé mở miệng ra và nuốt, nhưng rốt cuộc bữa ăn nào cũng kéo dài 3-4 tiếng kèm theo nỗi bực bội, chán nản vô bờ...". Đó thường là do hậu quả của thời kỳ đầu tập cho bé ăn dặm không đúng cách, không đúng thời điểm... Sau đây là một số trục trặc thường gặp trong ăn dặm và cách khắc phục:

- Bé chống cự lại, không chịu ăn, bạn hãy đổi qua một loại thức ăn khác. Biết đâu bé không thích bột ngọt (bột sữa) mà lại thích ăn bột mặn (bột thịt, tôm...) thì sao? Thay vì dùng muỗng đút ăn, bạn hãy lấy ngón tay sạch quẹt thức ăn cho bé nuốt. Nếu không thành công, bạn tạm lùi lại 1-2 tuần sau và bắt đầu thử lại. Không nên cưỡng ép bé.

- Nếu bé đi tiêu có hơi lỏng một chút, màu sắc có thay đổi nhưng bé vẫn ăn, bú tốt, chơi khỏe thì bạn vẫn cứ an tâm cho bé tiếp tục ăn.

Ngoài thức ăn dặm, bạn nên cho bé uống thêm 50-100ml nước trái cây hoặc trái cây tán nhuyễn giữa các bữa ăn để cung cấp thêm các loại sinh tố cần thiết cho sự phát triển của bé.

- Nếu bé đi tiêu chảy nhiều nước và đi tiêu hơn 3 lần mỗi ngày, kèm theo ói ọc, sình chướng bụng, bỏ bú - thì nên ngưng cho ăn ngay, lùi lại nửa tháng sau hãy tập ăn trở lại và cũng từng chút một như hướng dẫn trong những ngày đầu ăn dặm.

- Tập cho bé ăn đủ chất trong mỗi bữa khi bé đã ăn giỏi. Tuy nhiên phải tuân thủ nguyên tắc kéo dài 3-5 ngày với mỗi loại thức ăn mới để bé quen dần và phát hiện ra loại thức ăn có thể gây dị ứng nơi bé để loại trừ.

- Bé ăn trứng bị nổi mề đay, lác sữa... thì có thể bé đã bị dị ứng trứng, nên tạm ngưng ăn trứng một thời gian. Bạn nên nấu trứng chín kỹ, không cho bé ăn "lòng đào". Trứng có thể được thay bằng sữa bột, tàu hũ - ở tháng đầu rồi sau đó là cá, thịt, tép - ở những tháng kế tiếp.

- Nếu bé bị nghẹn, khó nuốt thì xem lại bột có quá đặc, quá lợn cợn không, hãy làm loãng bột hơn với một ít nước chín, nước canh hoặc sữa hoặc tán nhỏ hơn nữa bằng muỗng hay tán qua rây.

- Nếu bé không muốn ăn, có phải do bé chưa đói, bạn hãy chờ đến bữa ăn sau. Lúc đói hãy cho ăn trước, sau đó cho bú ngay thêm để bé đủ no. Không nên gò ép, căng thẳng sẽ làm bé sợ ăn vì quan trọng là thói quen ăn uống hơn là phải ăn cho hết suất.

BS. Yến Thủy

-->đọc tiếp...

Ngày càng có nhiều bà mẹ than phiền con mình không chịu ăn dù đã làm đủ mọi cách, từ ngon ngọt dỗ dành đến la hét... Vấn đề là vì sao trẻ lại phản ứng như vậy? Bạn có bao giờ tự hỏi liệu thức ăn bạn cho bé có thích không?

Khi bé không ăn...

Bé Dung gào đến khản giọng, nước mắt ràn rụa, miệng ngậm chặt, cố vùng vẫy trong tay mẹ. Tranh thủ mỗi lần bé Dung mở miệng nuốt một muỗng nuớc để lấy giọng khóc tiếp, mẹ bé lại nhét thêm một muỗng bột Heinz của Canada. Nhưng bé Dung chỉ ngậm chứ không nuốt. Đợi lúc mẹ sơ ý nó liền phun ra. Tức giận, mẹ phát vào mông bé vài cái. Đến lúc này bé càng thét to hơn. Mẹ than thở giọng như khóc: "Khổ ơi là khổ. Đồ ăn ngon, đắt tiền đưa tới miệng mà cũng không chịu nuốt. Cả tiếng đồng hồ chỉ nhơi được hai muỗng. Chịu nổi hôn trời!" Bé Dung được 11 tháng tuổi. Không chỉ mình bé khổ, cả xóm lao động ở P.5, Quận 8 cũng khổ lây vì bị mất giấc nghỉ trưa.

Học nấu

Chị Phạm Thị Tiên, tiểu thương ở gần chợ Võ Thành Trang, P.14, Quận Tân Bình kể: "Con bé nhà tôi lúc trước biếng ăn dữ lắm. Tôi đổi đủ thứ bột nội, ngoại cho nó mà nó vẫn không chịu ăn. Lúc nó 7 tháng, nhờ má chồng tôi bày tự lấy gạo nhà đi xay bột, nấu với thịt hoặc cá tươi băm nhuyễn, nó mới chịu ăn chút ít. Dần dần ăn nhiều hơn".

Thị trường có khá nhiều loại bột dinh dưỡng, chỉ cần 5 phút là bạn có ngay chén bột cho bé, nhưng liệu bé có thật sự thích không?

Chị Nhung nhà ở P.4, Quận 3 mỗi sáng đều bồng bé Hồng 10 tháng tuổi ra mảnh sân vườn, vừa chỉ trời, chỉ cá để đút con ăn nhiều hơn. Chị nói: "Lúc trước tôi sợ mình tự làm bột hoặc cháo cho con ăn thì sẽ không đủ chất. Sau khi đến Trung tâm dinh dưỡng nghe dạy nấu ăn cho bé tôi mới hiểu. Thì ra lâu nay tôi tự tra tấn con mình, bằng những loại bột chợ không có mùi vị hấp dẫn bằng mình tự nấu. Giờ nó ăn khoảng hai chén rưỡi cháo mỗi ngày".

Hiện nay, thị trường thực phẩm công nghiệp cho bé đa dạng như trăm hoa đua nở. Các bà mẹ chỉ mất 2 phút là có ngay một chén bột chín đủ đạm, khoáng, vitamin… tiện như quảng cáo trên bao bì vậy. Không chỉ thế, nhiều gia đình còn quan tâm, chăm sóc những bé suy dinh dưỡng bằng bột dinh dưỡng năng lượng cao. Nhờ vậy các bé có thể ăn đủ thứ vị ngũ cốc, thịt gà tây, bò Úc, táo tây… đặc sản khắp thế giới.

Học ăn

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Hương Thư, khoa dinh dưỡng, các bà mẹ nên tự chế biến thực phẩm, thức uống đa dạng cho trẻ thì tốt hơn. Làm vậy, cơ thể bé sẽ hấp thu đủ bốn nhóm bột, đạm, chất béo, rau quả giúp bé ăn ngon miệng, không bị biếng ăn, mau phát triển. Tuy nhiên, những lúc không có thời gian, hay những dịp mang bé đi chơi xa cũng nên cho bé ăn bột công nghiệp loại 4-6 tháng tuổi. Ở độ tuổi này, bộ máy tiêu hóa của bé chưa hoàn chỉnh. Trong bột công nghiệp có lượng đạm tinh chế. Một số loại bột có xử lý men Menalaz nhằm tạo năng lượng cao rất có lợi cho bé. Còn những loại bột ăn dặm từ 6 tháng tuổi trở lên thường không có mùi vị riêng: chỉ ngòn ngọt, mằn mặn, mặc dù nhà sản xuất luôn mạnh miệng quảng cáo là có bổ sung đầy đủ dưỡng chất. Cho nên bé sẽ dễ bị biếng ăn, khi ta cho ăn thường xuyên.

Bé cần được cho ăn đa dạng. Những bữa ăn do chính bạn nấu có khi làm bé ăn ngon hơn vì lạ miệng. Đồng thời giúp bé khi lớn lên sẽ nhanh chóng hòa nhập với gia đình, không kén ăn.

Từ 4 tháng tuổi, cơ thể bé đã dung nạp được một lượng nước trái cây. Bác sĩ Thư cho rằng không nên cho trẻ uống nước trái cây công nghiệp. Những loại nước này quá ngọt, có thể có nhiều chất hóa học có hại cho cơ thể bé. Tốt nhất nên tập cho bé uống nước, ăn những trái cây chín tự nhiên theo nhu cầu.

Mỗi ngày, trừ chủ nhật, tại Trung tâm dinh dưỡng đều có những lớp dạy nấu ăn cho bé, miễn phí. Một chén bột hoặc cháo đủ dinh dưỡng phải có 30g thịt, cá, tôm, cua… tươi; 30g rau xanh (dền, cải, bí đỏ…); 10g dầu tinh luyện. Hãy mang gạo ăn hằng ngày xay thành bột, chủ trương mình ăn gì thì tập cho bé ăn nấy. Làm như vậy bé sẽ nếm đủ mùi vị như ta, không biếng ăn, kén ăn. Chén cháo hoặc bột của các bà mẹ nấu, thường hay bị thiếu dầu, nhiều đạm, rau, ít bột. Lúc nấu, nếu ta thường xuyên mở vung, khuấy nhiều, hầm kỹ, thức ăn sẽ dễ bị mất vitamin. Đồng thời phải chọn thực phẩm tươi sống, an toàn nhằm bảo vệ sức khỏe cho bé.

Chế độ ăn cho trẻ

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Kim Hưng - chế độ ăn của trẻ như sau là hợp lý:

• 0-4 tháng tuổi: Sữa mẹ là tốt nhất cho trẻ. Các bà mẹ nên cho con bú sớm trong giờ đầu sau sinh.
• 5-6 tháng: Tiếp tục cho bú mẹ nhiều lần trong ngày. Đồng thời nên tập cho bé ăn dặm từ ít đến nhiều, loãng đến đặc, từ một loại thực phẩm đến nhiều loại. Uống thêm nước trái cây hoặc trái cây tán nhuyễn.
• 7-9 tháng: 2 chén bột đặc đủ chất, kèm trái cây tươi. Không quên cho bú nhiều lần.
• 10-12 tháng: 3 chén bột hoặc cháo đặc đủ chất, kèm trái cây tươi. Bú mẹ ít nhất 3-5 lần ngày.
• 1- 2 tuổi: 4 chén bột, cháo đặc hoặc cơm tán đủ chất, kèm trái cây tươi. 1-2 ly sữa mẹ hoặc sữa bò/ngày.
• 2-5 tuổi: Ngoài ba bữa ăn chính cùng gia đình, cần ăn thêm 2-3 bữa phụ như chè, yaourt, khoai, chuối…
• 6- 10 tuổi: Bữa ăn sáng là quan trọng nhất đối với trẻ. Nếu có điều kiện nên cho trẻ uống 1-2 ly sữa mỗi ngày.

-->đọc tiếp...

Bạn đã biết chọn loại bột nào cho con ăn dặm chưa? Hãy cẩn thận trước việc chọn lựa loại thực phẩm cho đứa con trong giai đoạn này, đây là mốc thời gian khá quan trọng đối với sự phát triển của bé.

"Bác sĩ ơi, loại bột ăn dặm nào không cần nấu nướng lâu, chỉ mất thời gian 5-10 phút mà bảo đảm đầy đủ chất bổ? Loại sản xuất ngoài nước hay trong nước tốt?..." Đó là câu hỏi mà bác sĩ dinh dưỡng thường xuyên tư vấn để giải quyết những bức xúc cho các bà mẹ về thức ăn dặm cho bé.

Các bà mẹ đều biết bé được 4 tháng tuổi thì bắt đầu cho ăn dặm. Nhưng cho bé ăn gì, ăn như thế nào, chế biến món ăn ra sao thì hầu hết các bà mẹ đều tỏ ra lúng túng, không biết xoay sở với những thực phẩm có sẵn quanh mình. Cứ đến phòng truyền thông dinh dưỡng tại Trung tâm Dinh dưỡng TP. HCM là thấy nhiều bà mẹ đứng, ngồi, tay cầm viết, tay cầm tập, ghi ghi chép chép thực đơn gợi ý cho trẻ tuổi ăn dặm được đóng khung để trên tường.

Thế nào là thức ăn dặm công nghiệp?

Thức ăn dành cho bé 4 tháng tuổi trở lên, có nhiều loại, trong đó loại chính là bột dinh dưỡng, với nhiều mùi vị mặn ngọt khác nhau, được chế biến sẵn (nghĩa là đã được làm chín); do đó không cần nấu, chỉ cần hòa tan với nước chín ấm sẽ có ngay một bữa ăn ngon lành cho bé, gọi là thức ăn dặm công nghiệp. Nó có cấu trúc mịn màng, dễ hòa tan trong nước, dễ dàng nhai nuốt, tiêu hóa tốt, tạo cảm giác ngon miệng cho bé. Hơn thế nữa, nhà sản xuất mong muốn mang đến sự thoải mái cho bà mẹ qua các ưu thế của sản phẩm: giúp bà mẹ dễ dàng chế biến; thuận tiện cho bà mẹ đi làm, đi chơi xa; dễ dàng thay đổi mùi vị cho bé vì chủng loại đa dạng. Chính ưu thế này khiến dạng thức ăn dặm công nghiệp tồn tại và ngày càng phát triển, trên thế giới cũng như trong nước. Đây là một trong những lĩnh vực quan trọng trong ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, được quan tâm hàng đầu và thường xuyên đầu tư cải tiến công nghệ chế biến.

Thức ăn dặm công nghiệp thường được chế biến phối hợp các loại nguyên liệu từ gạo, đậu, ngũ cốc, rau quả, thịt, cá, trứng, sữa... thỏa mãn các yêu cầu sau:

• Đầy đủ dinh dưỡng gồm 4 nhóm: đạm, béo, bột đường, vitamin và khoáng chất.
• Đầy đủ năng lượng cung cấp hàng ngày cho bé.
• Hợp thói quen và khẩu vị của bé.

Ngoài ra, có loại thực phẩm dạng hạt cho lứa tuổi có thể ăn lợn cợn (khi đã mọc răng). Một loại khác như bánh biscuit có bổ sung vitamin, calcium, DHA... thỏa mãn nhu cầu thích nhai, thích cắn khi bé xuất hiện những chiếc răng đầu tiên.

Bột dinh dưỡng - có mấy loại?

Có 2 dạng chính: bột và sệt (dạng paste)

1. Dạng bột:

• Loại không cần bổ sung thêm, công thức hoàn chỉnh: thành phần dinh dưỡng đầy đủ 4 nhóm đạm, béo, bột đường, vitamin và khoáng chất; chỉ cần pha với nước chín ấm theo đúng hướng dẫn.
• Loại cần bổ sung thêm - công thức chưa hoàn chỉnh: cần pha thêm rau, đạm; nhóm này được chế biến từ các ngũ cốc, mục đích của nhà sản xuất là để bà mẹ có thể thay đổi khẩu vị cho bé khi linh hoạt bổ sung rau, đạm theo ý muốn.

2. Dạng sệt (paste): hiếm gặp, giá cao, hạn sử dụng ngắn, khó bảo quản, dễ hư hỏng...

Ngoài ra còn có cách phân loại theo vị:

• Dạng mặn: có hương vị mặn của thịt heo, bò, gà, cá, tôm, cua...
• Dạng ngọt: có các hương vị ngọt của hỗn hợp trái cây, táo, chuối, cam, vani, chocolate...

Yêu cầu dinh dưỡng

Dù phân loại theo cách nào thì thức ăn dặm công nghiệp cũng phải tuân theo quy định của Tổ chức Y tế thế giới và Tổ chức lương nông Liên hiệp quốc (WHO/FAO Codex stand 74-1981) là đầy đủ thành phần cần thiết và bảo đảm chất lượng:

- Giá trị dinh dưỡng cao, thành phần và đặc tính dinh dưỡng cân đối để cùng với sữa mẹ cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho trẻ. Trong đó đặc biệt quan tâm đạm và sắt.

• Đạm: cần phải bổ sung đầy đủ đạm để đáp ứng sự phát triển nhanh của trẻ, (15% tính trên trọng lượng bột khô), nhưng không cung cấp vượt quá khả năng bài tiết của thận còn non nớt.
• Sắt: có nhu cầu cao trong lứa tuổi ăn dặm, nếu không cung cấp đủ sắt dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt, hơn nữa ảnh hưởng đến sự phát triển trí óc và cả thể chất. Hậu quả này ảnh hưởng lâu dài về sau.
• Trong thực phẩm cho bé dưới 3 tuổi không bổ sung muối, chỉ có muối từ nguyên liệu.

- Có đậm độ nhiệt lượng cao với độ đặc thích hợp, dễ tiêu hóa, hấp thu và phù hợp với khẩu vị, thói quen ăn uống.

- Đối với thức ăn dặm, bà mẹ cần hiểu rõ đậm độ nhiệt lượng và độ đặc có ý nghĩa quan trọng và liên quan chặt chẽ. Thông thường, tăng hàm lượng chất khô đồng nghĩa với sự tăng đậm độ nhiệt lượng nhưng cũng làm tăng độ đặc của bột và trẻ sẽ rất khó ăn hoặc nuốt không nổi. Còn nếu độ đặc của bột vừa phải thì hàm lượng năng lượng thấp, mà dung tích dạ dày của trẻ nhỏ, có giới hạn, nên khó có thể đáp ứng đủ năng lượng.

- Thức ăn dặm dành cho đối tượng đặc biệt là trẻ em từ 4 tháng tuổi nên hết sức cẩn thận ghi nhận điều này, vì thức ăn này thì lứa tuổi lớn hơn có thể dùng được. Nhưng ngược lại, một thức ăn khác cho lứa tuổi lớn hơn thì lứa tuổi nhỏ hơn không dùng được.

Yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm

Thực phẩm không có vi sinh vật gây bệnh, không chứa bất kỳ chất độc, chất gây hại nào hoặc chất nào có nguồn gốc vi sinh vật có nguy cơ gây hại cho sức khỏe. Thức ăn dặm cho bé không chứa phụ gia thực phẩm, không chứa chất bảo quản, hương tổng hợp, màu tổng hợp, không thêm muối...

Tư vấn chọn lựa

Khi con mình đến thời kỳ cần ăn dặm, các bà mẹ sẽ không khỏi băn khoăn trong việc chọn lựa loại thực phẩm nào phù hợp với con mình, vừa an toàn vừa bảo đảm dinh dưỡng để bé lên cân đều đặn, khỏe mạnh. Một vài điểm chính sau đây sẽ giúp bà mẹ tự tin khi chọn thức ăn dặm cho trẻ:

- Nên chọn mua thực phẩm chế biến sẵn tại các siêu thị, các cửa hàng bảo quản sản phẩm tốt. Nơi đặt sản phẩm khô ráo, sạch sẽ, nhiệt độ phòng vừa phải, không quá nóng, không có ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp vào sản phẩm, các sản phẩm không chồng chất lên nhau quá nhiều.

Lưu ý: Không mua thực phẩm ở các nơi bày bán chung với các sản phẩm khác loại như: xà phòng, bột giặt, mỹ phẩm, hóa chất…

- Nên chọn những sản phẩm có bao bì mới, còn nguyên vẹn, không bị rách, có hình chữ rõ ràng, không bám bụi, mốc ẩm, như thế bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm.

- Nên chọn mua những thực phẩm có nhãn hiệu quen thuộc, uy tín, nghiêm túc, đã được người tiêu dùng chấp nhận rộng rãi. Ví dụ: trong nước có các nhãn hiệu của các công ty như: NutiFood, Vinamilk, Bích Chi, Thiên Ưng… Sản phẩm của công ty nước ngoài: Nestle, Maeil, Novartis Thailan...

- Nên quan tâm cách đọc thông tin trên bao bì, chọn những thực phẩm ghi bằng tiếng Việt, những bao bì mà không đọc được thông tin thì không nên dùng vì không hiểu được sản phẩm sắp cho con mình ăn. Đọc kỹ hướng dẫn cụ thể, nhìn trên bao bì xem có một số những dòng chữ này hay không: "Dành cho bé lứa tuổi ăn dặm", "Giai đoạn tập lật", "Giai đoạn tập ngồi", "Thích hợp với bé từ 4 tháng trở lên"... Mặt khác, trên bao bì sản phẩm có hướng dẫn sử dụng cụ thể, rõ ràng: mỗi bữa ăn mấy muỗng, ngày mấy bữa, năng lượng cung cấp tương ứng…

- Nếu bà mẹ thích cho bé ăn loại tự bổ sung rau đạm thì mua các loại bột ngũ cốc. Nếu thích loại đã bổ sung sẵn thì mua loại có công thức hoàn chỉnh.

- Nên mua lượng thực phẩm đủ dùng trong 1 tháng, tránh để quá lâu, đề phòng hết hạn sử dụng mà không hay. Nên mua các sản phẩm còn trong hạn sử dụng. Vấn đề này cũng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm, và như thế ảnh hưởng không nhỏ đến đối tượng sử dụng.

- Do vậy bà mẹ ghi nhận cách xem hạn sử dụng của sản phẩm như sau:

• Sản phẩm có tuổi thọ 3 tháng và một số sản phẩm nước ngoài, trên bao bì ghi dòng chữ: "Dùng tốt nhất trước: ngày, tháng, năm”. Ví dụ: "Dùng tốt nhất trước 30 tháng 7 năm 2003", như vậy sản phẩm này sản xuất ngày 30 tháng 4 năm 2003 và hết hạn sử dụng vào ngày 30 tháng 7 năm 2003.
• Sản phẩm có tuổi thọ hơn 3 tháng: chỉ ghi hạn dùng bằng tháng, năm, cũng có sản phẩm ghi đầy đủ ngày tháng năm, và ghi thành 2 dòng:

30.07.2003 hoặc 2003.07.30
30.07.2004 hoặc 2004.07.30

Như vậy cách ghi này thể hiện: dòng trên là ngày, tháng, năm (hoặc năm, tháng, ngày) sản xuất; dòng dưới là ngày tháng năm (hoặc năm, tháng, ngày) hết hạn sử dụng.

- Nên chọn loại không chứa phụ gia thực phẩm, không chứa chất bảo quản, hương tổng hợp, màu tổng hợp, không thêm muối...

So với thức ăn tự chế biến

Thuận lợi:

• Mang đến sự thoải mái cho bà mẹ, vì chỉ cần pha với nước chín ấm là có thể cho bé ăn ngay, tiết kiệm thời gian, chuẩn bị bữa ăn cho bé không phụ thuộc thời gian và địa điểm.
• Không tốn thời gian chế biến nên dành nhiều thời gian để ẵm bồng, trò chuyện và chơi với bé.
• Thành phần dinh dưỡng, năng lượng đã được tính toán sẵn, thuận tiện trong việc chuẩn bị bữa ăn cho bé, yên tâm vì sẽ được cung cấp đầy đủ chất nếu pha đúng cách.
• Được tư vấn về cách thức cho bé ăn, cung cấp những kiến thức cơ bản cần thiết về bữa ăn cho bé.
• Dễ dàng thay đổi khẩu vị cho các bữa ăn của bé do có rất nhiều chủng loại trên thị trường.

Khó khăn:

Thức ăn tự chế biến so với thức ăn chế biến sẵn với các nguyên liệu cần chế biến như: thịt, cá, tôm, cua, trứng, rau quả tươi hơn, sẽ có mùi vị tự nhiên hơn; nếu chế biến đúng cách thì lượng vitamin sẽ hao hụt ít. Mặt khác giá thành thức ăn tự chế biến có thể thấp hơn.

Như vậy tại Việt Nam cũng như nhiều nước đang phát triển, công việc chuẩn bị bữa ăn cho trẻ đòi hỏi nhiều thời gian. Bà mẹ là người thường xuyên đảm nhận vai trò này nhưng họ lại quá bận rộn với nhiều công việc khác nên việc chuẩn bị bữa ăn cho trẻ khó vượt quá 2 lần trong ngày. Sự có mặt của các thực phẩm dinh dưỡng chế biến sẵn dành cho trẻ ăn dặm trên thị trường, cùng với công tác truyền thông giáo dục, hướng dẫn dinh dưỡng cho trẻ lứa tuổi ăn dặm luôn góp phần tích cực vào công tác chăm sóc sức khỏe, giảm tỉ lệ suy dinh dưỡng, nâng cao sức khỏe cộng đồng.

-->đọc tiếp...

Khi muốn sử dụng loại sữa công thức phù hợp cho trẻ nhỏ, các bà mẹ cần dựa trên những tiêu chí sức khỏe của trẻ, tuổi, nhu cầu dinh dưỡng, giá cả. Sau đây là một số kiến thức cơ bản sẽ giúp bạn rất nhiều đấy...

Sữa cho trẻ dưới 1 tuổi:

Sữa dành cho trẻ sinh non, nhẹ cân: Nếu trẻ có cân nặng dưới 2.500gr, bạn nên sử dụng nhóm sữa này để nuôi trẻ bởi chúng chứa protein, vitamine và khoáng chất cao phù hợp cho trẻ sinh non. Năng lượng cao hơn so với sữa bình thường (0,7-0,75Kcal/ml so với 0,67Kcal/ml). Ngoài ra, ở những nước đã phát triển còn có dạng sữa mẹ đóng hộp được bổ sung thêm vi chất.

Sữa công thức dùng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi: Loại sữa này phù hợp cho trẻ sơ sinh (có cân nặng lúc sanh trên 2.500gr) tới 6 tháng tuổi vì dễ tiêu hóa và có tỉ lệ calci/phospho = 2:1, tỉ lệ này tối ưu cho thận của trẻ nhỏ và tăng cường hấp thụ calci. Chúng cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng khi trẻ bú được 150ml/kg cân nặng/ngày.

Sữa dành cho trẻ từ 6 tháng đến 12 tháng tuổi: Trẻ sau 6 tháng tuổi cần được cho ăn dặm đa dạng với đầy đủ bốn nhóm thực phẩm: gồm chất béo, tinh bột, đạm, rau và trái cây. Sự tăng cân của trẻ không còn phụ thuộc nhiều vào chế độ sữa như trẻ dưới 6 tháng tuổi. Trẻ chỉ cần bú 500-800ml sữa/ngày là đủ, phụ thuộc vào cân nặng hiện tại của trẻ.

Sữa dành cho trẻ trên 1 tuổi

Có thể chia ra loại trên 3 tuổi và trên 6 tuổi tùy theo nhu cầu ưu tiên chất dinh dưỡng theo lứa tuổi như nhiều calci hơn, nhiều chất giúp tăng cường chống nhiễm khuẩn hơn, nhưng nói chung thì tương đối không khác nhau nhiều và sự lựa chọn không cần chặt chẽ quá do trẻ còn ăn thêm nhiều thực phẩm khác nữa. Trẻ cần uống khoảng 300-500ml sữa mỗi ngày.

Có thể bạn chưa biết

nếu gia đình bạn có tiền căn dị ứng thức ăn hoặc trẻ bị dị ứng sữa bò, bạn nên chọn sữa đậu nành hoặc sữa thủy phân nếu trẻ không được nuôi bằng sữa mẹ. Tuy nhiên cũng có một số trẻ dị ứng sữa bò có phản ứng dị ứng chéo với sữa đậu nành.

Nhóm sữa dành cho các nhu cầu đặc biệt

Nhóm không có đường lactose: Nhóm sữa này thường dùng cho trẻ có ruột bị kích thích, đầy hơi, tiêu lỏng do nhạy cảm với đường lactose. Dựa vào nguồn đạm có trong sữa, nhóm này được phân làm 2 loại: gốc động vật và gốc thực vật

Sữa thủy phân: Sữa không chứa đường lactose và protein sữa bò đã bị thủy phân nên dễ tiêu hóa dùng cho trẻ bị dị ứng sữa bò: Nutramigen, Pregestimil và Alimentum. Ngoài ra, có thể dùng cho trẻ từ sơ sinh bị rối loạn tiêu hóa, ăn uống bất cứ loại gì cũng tiêu chảy, không dung nạp được thức ăn do tiêu chảy nặng kéo dài, bệnh lý mổ cắt ruột nhiều, suy dinh dưỡng dạng teo đét.

Sữa dành cho trẻ bị trào ngược dạ dày thực quản: Một số sữa công thức có bổ sung thêm tinh bột gạo, hoặc bổ sung thêm chất gôm thiên nhiên có đặc tính làm đặc sữa giúp giảm nôn trớ và nuôi dưỡng các vi khuẩn có ích trong ruột, làm tăng thể tích và độ dẻo của phân, ngăn ngừa táo bón và các cơn đau co thắt.

Nhóm sữa không chất béo: Sữa không chất béo chứa ít năng lượng và không chứa cholesterol thường được sử dụng cho đối tượng có nhu cầu calci nhưng không muốn tăng cân hoặc cần kiêng chất béo như trong bệnh lý rối loạn chuyển hóa lipid, cholesterol cao, tiểu đường hoặc do kém hấp thu chất béo như bệnh lý gan mật, tiêu hóa...

Khi đã chọn xong loại sữa, bạn cần chú ý những vấn đề sau: xem thời gian sử dụng trên nhãn sữa, pha chế sữa đúng theo hướng dẫn được ghi trên nhãn sữa vì nếu pha sữa đặc có thể dẫn đến tình trạng rối loạn điện giải và tổn thương thận của trẻ, ngược lại nếu pha sữa lỏng sẽ làm ảnh hưởng sự tăng trưởng của trẻ và có thể gây suy dinh dưỡng.

Các lưu ý khác:

• Phải rửa tay trước khi cầm vào bình sữa và khi cho trẻ bú.

• Cần tiệt trùng bình sữa trước khi pha chế.

• Sau khi trẻ đã bú xong nên đổ bỏ phần sữa còn thừa lại vì vi trùng trong nước bọt của trẻ sẽ sống và tăng sinh trong phần sữa đó.

Không nên:

• Ủ hoặc trữ sữa trong tủ lạnh đã pha mà không sử dụng ngay.

• Hâm nóng sữa bằng lò vi sóng vì nhiệt độ của sữa có thể rất cao mặc dù bình sữa khi bạn chạm vào không nóng.

• Dùng nước rau để pha sữa.

ThS. BS Hoàng Thị Tín

-->đọc tiếp...

Khi cần thiết cho trẻ bú một loại sữa nào khác sữa mẹ, bạn cần chú ý để chọn được loại sữa phù hợp, bảo quản và pha chế đúng cách...

Sữa mẹ - Thức ăn không thể thay thế

Ngày nay không còn ai nghi ngờ vào sự thật hiển nhiên rằng sữa mẹ là thức ăn dinh dưỡng tốt nhất cho bé, chỉ dành riêng cho bé. Tuy nhiên, do thiếu kinh nghiệm, do sai sót về cách cho bú nên nhiều bà mẹ, nhất là các bà mẹ có con đầu lòng, cảm thấy thiếu sữa, mất sữa, trẻ chậm tăng cân... Thật ra, các bà mẹ đều đủ sữa để nuôi trẻ khỏe mạnh tới 4 - 5 tháng tuổi, rồi sau đó tập cho trẻ ăn dặm thêm. Chỉ sử dụng các loại sữa khác khi người mẹ phải đi làm. Trong các trường hợp này cần tận dụng tối đa thời gian mẹ còn ở nhà để cho trẻ bú hoàn toàn, đồng thời biết lựa chọn 1 loại sữa phù hợp với lứa tuổi của trẻ, khả năng kinh tế của gia đình và pha chế cho đúng cách.

Các loại sữa trên thị trường

Hiện tại trên thị trường có rất nhiều loại sữa khác nhau làm cho các bà mẹ nhiều khi lúng túng khi chọn lựa.

Nhóm sữa dành cho trẻ từ 1 tuổi trở lên và người lớn:

Trẻ sau 1 tuổi đường tiêu hóa đã hoàn thiện hơn nên có thể sử dụng các loại sữa dành cho trẻ lớn và người lớn như:

• Các loại sữa tươi trong chai, bịch, hộp...
• Các loại sữa bột bán lẹ nguyeđn kem, tách bơ.

Có thể bạn chưa biết

Loại sữa bột đóng hộp dành cho trẻ lớn và người lớn khi pha chế có thành phần giống sữa bò tươi. Sữa gầy (không có chất béo) dành cho người lớn muốn giảm cân và có cholesterol máu cao.

Trẻ từ 1-15 tuổi nếu gia đình có điều kiện nên cho uống 500ml sữa mỗi ngày. Sữa đặc có đường được dùng khá thông dụng, tuy nhiên có bất lợi là quá nhiều đường. Không nên dùng sữa ở nhóm này để nuôi trẻ < 12 tháng tuổi.

Nhóm sữa dành cho trẻ dưới 1 tuổi khi không có sữa mẹ:

Đặc điểm của nhóm sữa này là được chế biến để có thành phần gần với sữa mẹ hơn là sữa bò tươi và các loại sữa ở nhóm trên. Đồng thời phải bảo đảm đạt các tiêu chuẩn của bảng quy định của các tổ chức Quốc Tế về sức khỏe và lương thực WHO/FAO. Do vậy về mặt đại thể chúng tương tự nhau, tức là đều cung cấp đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết cho trẻ và giúp trẻ tăng trưởng tốt nếu được uống đủ số lượng và pha chế đúng cách. Các công ty sữa tiên tiến với công nghệ hiện đại có nhiều nghiên cứu để sữa của họ càng gần với sữa mẹ hơn.

Có thể chia nhóm sữa này thành 3 nhóm chính:

• Sữa dành cho trẻ sinh ra khỏe mạnh, bình thường như
• Sữa dành cho trẻ sinh non tháng, nhẹ cân
• Sữa dùng trong 1 số bệnh lý: trẻ dị ứng với sữa bò có thể dùng các loại sữa gốc thực vật; trẻ tiêu chảy do kém hấp thu Lactose cũng dùng các loại sữa trên và 1 số sữa gốc động vật nhưng không có đường Lactose. Hiện tại đa số các loại sữa này trên thị trường có công thức số 1 dành cho trẻ từ sơ sinh đến 6 tháng và công thức số 2 dành cho trẻ từ 6 tháng đến 1 năm hoặc lớn hơn nữa. Các công thức số 2 có nhiều chất đạm hơn và bao giờ cũng có bổ sung thêm chất sắt.

Bạn cần lưu ý

Không nên pha nhiều loại sữa với nhau như cocktail. Chỉ dùng 1 loại sữa mà thôi.

Cách sử dụng và bảo quản sữa

Tính toán số lượng sữa cần thiết:

Điều này đặc biệt cần thiết để: Kiểm tra bé có uống đủ sữa không; gia đình có khả năng để mua đủ số lượng cần thiết loại sữa này hay không? Nên lưu ý điều trước tiên bà mẹ cần mua đủ số lượng rồi sau đó mới nghĩ đên loại sữa nào trong điều kiện hiện nay.

• Tháng thứ nhất trẻ cần: 5 hộp loại 400 - 500gr
• Tháng thứ II: 6 - 7 hộp loại 400 - 500gr
• Từ tháng thứ III: 8 - 9 hộp loại 400 - 500gr

Tổng cộng trẻ cần 44 - 45 hộp trong 6 tháng đầu và khoảng 80 hộp cho 1 năm đầu.

Lựa chọn sữa:

Bà mẹ nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế và dựa vào khả năng kinh tế của mình để quyết định mua 1 loại sữa. Khi mua nên lưu ý:

• Sữa còn trong hạn sử dụng: thường được ghi ở dưới đáy hộp, ví dụ: 10-1994; 10-1997 có nghĩa là sản xuât vào tháng 10-1994 và hết hạn vào tháng 10-1997, có loại chỉ ghi ngày hết hạn.
• Hộp sữa nguyên vẹn không bị méo hoặịc có vết lõm, được bảo quản ở nơi mát, không bị phơi ngoài nắng. Có những hộp sữa còn hạn sử dụng nhưng do người kinh doanh bảo quản không tốt nên khi mở có mùi khó chịu thì không được cho trẻ uống.

Cách pha chế:

Chỉ dùng muỗng lường có trong hộp. Thông thường 1 muỗng gạt pha với 30ml nước hoặc 60ml (đối với loại có muỗng lường lớn gấp đôi). Dùng nước ấm cho vào bình tới số lượng cần thiết, sau đó mới cho sữa vào và lắc đều. Dốc ngược bình sữa chảy từng giọt tiếp nhau là tốt, chảy thành tia là lỗ núm vú quá lớn hoặc ngược lại từng giọt chậm là quá nhỏ. Nhỏ vài giọt vào lưng bàn tay nếu thấy ấm là vừa cho trẻ bú. Khi đã mở hộp sữa cần dùng trong vòng 1 tháng.

Lưu ý: Khi đã lựa chọn 1 loại sữa nên tiếp tục dùng suốt thời gian cần thiết. Không nên thay đổi sữa liên tục. Các bà mẹ thường tự ý đổi sữa khi thấy trẻ tăng cân chậm, bú ít, bón, tiêu chảy... Thực ra đây thường là sai sót trong cách pha chế, cách cho ăn, hoặc trẻ bệnh, không phải do sữa.

BS. Nguyễn Thị Kim Hưng

-->đọc tiếp...

Bạn có thực sự quan tâm đến những chiếc răng sữa của bé không? Khi bé chậm mọc răng hoặc mọc răng sớm thì có vấn đề gì không. Một vài yếu tố cơ bản xung quanh chuyện mọc răng của trẻ sẽ giúp bạn rất nhiều đấy.

Thời kỳ mọc răng

Thực ra, ngay trong 3 tháng đầu của bào thai, khi còn trong bụng mẹ, mầm răng của bé đã được hình thành. Khi sinh ra, răng hãy còn nằm trong xương hàm và thường chỉ nhú lên lúc bé khoảng 6 tháng tuổi. Không có mốc chuẩn nào cho việc mọc cái răng sữa đầu tiên cả, một số bé mọc sớm lúc 3-4 tháng, trong khi có những bé đến 12 tháng mới mọc. Thậm chí, có bé sinh ra đã có sẵn 1-2 chiếc răng rồi, điều này cũng không có gì bất thường, nhưng những chiếc răng này nên được nhổ đi nếu nó mọc ngang, lung lay và có nguy cơ bị rụng có thể làm bé sặc.

Tuy nhiên, thông thường các bé thường bắt đầu mọc răng khi được 6 tháng tuổi và đến 30 tháng trẻ có đủ 20 răng sữa.

Tháng tuổi	Vị trí mọc răng (thứ tự mọc)
6-12 tháng (8 răng cửa)	- 2 răng cửa giữa hàm dưới - 2 răng cửa giữa hàm trên - 2 răng cửa bên hàm trên - 2 răng cửa bên hàm dưới
12-18 tháng (4 răng tiền hàm)	- 2 răng tiền hàm/hàm trên - 2 răng tiền hàm/hàm dưới
18-24 tháng (4 răng nanh)	- 2 răng nanh hàm trên - 2 răng nanh hàm dưới
24-30 tháng (4 răng hàm lớn – răng cấm)	- 2 răng hàm/ hàm dưới - 2 răng hàm/ hàm trên

Dấu hiệu mọc răng

Khi sắp mọc răng, bé dễ cáu gắt, lớp nướu sẽ đỏ và sưng lên, bạn có thể thấy ở nướu gờ lên một gờ nhỏ và nắn được chiếc răng qua lớp nướu. Má bé cũng đỏ lên và bé hay chảy nước miếng. Thường bé có thể nóng nhẹ hay tước trong 1-2 ngày, nếu bé sốt cao, nôn ói hay tiêu chảy không bao giờ là do mọc răng cả, bạn cần đưa bé đi bác sĩ ngay để được khám bệnh.

Sử dụng và bảo vệ răng

Khi bé bắt đầu mọc răng là thời điểm tốt nhất để bé tập ăn thức ăn đặc, cũng như khi bé có 4-8 răng, nên tập cho bé ăn cháo lợn cợn chứ không nên ăn cháo xay, bé sẽ không có phản xạ nhai mà chỉ nuốt trọng.

Như đã đề cập ban đầu, lớp răng sữa là răng tạm thời thường mọc theo thứ tự nhất định nhưng thời gian mọc thì không cố định, rất thay đổi ở các bé. Ở các bé còi xương, suy dinh dưỡng thì cũng có thể làm chậm mọc răng – lúc này cha mẹ cần đưa bé đến bác sĩ để kiểm tra sức khỏe.

Thường các bậc cha mẹ rất lo lắng khi con mình mọc răng chậm, nhưng khi các bé có răng thì lại không cho chúng có cơ hội sử dụng, cứ xay nghiền đồ ăn, thậm chí khi bé đã 1-2 tuổi. Khi bé bắt đầu mọc răng là thời điểm tốt nhất để bé tập ăn thức ăn đặc, cũng như khi bé có 4-8 răng, nên tập cho bé ăn cháo lợn cợn chứ không nên ăn cháo xay, bé sẽ không có phản xạ nhai mà chỉ nuốt trọng. Mặc dù răng bé chưa nghiền kỹ được thức ăn, nhưng khi bé nhai sẽ khuyến khích những cơ bắp xương hàm và răng khỏe mạnh hơn.

Ngày trước người ta nghĩ rằng răng sữa không quan trọng vì sẽ được thay bằng răng vĩnh viễn, nhưng thực tế răng sữa rất cần thiết vì chúng định hướng lứa răng trưởng thành để các răng này mọc vào đúng vị trí. Nếu răng sữa bị mất đi vì bị sâu, tình trạng này có thể lan tới xương hàm bên dưới, làm mòn nền móng cơ bản cần thiết cho lứa răng trưởng thành. Vì vậy, ngay từ khi mọc răng hàm, bạn nên hướng dẫn và khuyến khích trẻ đánh răng sau các bữa ăn bằng bàn chải mềm với một chút kem bằng hạt đậu là đủ. Ngoài ra torng chế độ ăn của bé nên cung cấp nhiều calci và vitamin D, thường từ nguồn sữa và các loại cá nhiều dầu để giúp các răng vĩnh viễn đang phát triển trong xương hàm hình thành lành mạnh.

BS. Phan Thị Hiền Thu

-->đọc tiếp...

Pha sữa tưởng chừng như không khó và ai cũng làm được, nhưng đã có rất nhiều trường hợp bé uống sữa không được pha chế đúng cách bị rối loạn tiêu hóa và không tăng trọng tốt.

Việc tưởng chừng đơn giản

Tôi cứ nhớ mãi câu chuyện xưa mỗi khi đứng trước quầy mua sữa cho con. Dạo đó, tôi khoảng 13-14 tuổi, mẹ đi làm vắng nhà, chị tôi có nhiệm vụ cho em bé uống sữa. Một lần, chị có việc cần đi đâu đó, dặn tôi khi em khóc pha sữa cho em uống. Không nhớ là chị có hướng dẫn cách pha chế hay không, hoặc là có mà tôi không chú ý. Lúc đó, đất nước mới độc lập, kinh tế còn khó khăn, làm gì có sữa hộp hiệu này hiệu nọ, chỉ là những lon sữa đặc có đường, được thu gom từ tiêu chuẩn bồi dưỡng của các cô chú trong cơ quan nhường lại khi mẹ sinh em bé, không hướng dẫn cụ thể, làm sao đây? Thế là tôi pha đại, nếm theo khẩu vị của mình. Đêm đó, em bé quấy khóc, bụng chướng lên, phải đưa đi bệnh viện, một phen hú vía. Có lẽ là do tôi pha chế sữa không đúng cho em bé chỉ mới 7 tháng tuổi.

Nói như vậy để thấy rằng, cách pha chế sữa cũng rất quan trọng, nhất là đối với trẻ dưới 1 tuổi.

Cách thức pha sữa

Các loại sữa dành cho lứa tuổi này thông thường trong hộp đã có sẵn muỗng lường, một muỗng gạt pha với 30ml nước (hoặc 60ml đối với loại có muỗng lớn gấp đôi). Dùng nước sôi để ấm đổ vào bình tới số lượng cần thiết, sau đó mới cho sữa vào và lắc đều, nhỏ vài giọt vào bàn tay, nếu thấy ấm là được. Có thể cho trẻ bú bình hoặc đổ ra ly, chén và cho uống bằng thìa, muỗng.

Nếu không thể nuôi trẻ bằng những loại sữa thay thế sữa mẹ, mà chỉ có loại sữa đặc có đường hoặc những lít sữa bò tươi thì chúng ta cũng cần biết cách pha chế để giảm bớt một số nguy hại cho trẻ.

- Sữa đặc có đường: dùng sữa pha theo tỷ lệ 1/5-1/6 (1 thể tích sữa pha với 4-5 thể tích nước). Sữa này đủ năng lượng nhưng thiếu chất đạm, chất béo, vitamin, muối khoáng và dư thừa đường. Thường khuyên không nên dùng để nuôi trẻ, người bệnh bồi dưỡng sức khỏe và chống loãng xương.

- Sữa bò tươi: phải được nấu chín trước khi dùng, để tiệt trùng và dễ tiêu hóa, có thể dùng cho trẻ từ 5 đến 6 tháng tuổi. Sữa bò chứa nhiều protein và muối khoáng, nên đối với trẻ nhỏ hơn cần được pha loãng: 2 phần sữa và 1 phần nước, thêm 1 muỗng cà phê đường trong 100ml sữa. Sữa pha loãng này thiếu béo.

- Khi đong sữa không nên lắc hoặc gõ muỗng lường. Vì như vậy số lượng sữa có thể nhiều hơn lượng sữa quy định, trẻ có thể khó tiêu hoặc táo bón, hoặc nếu pha lượng sữa ít hơn quy định (pha loãng) thì trẻ sẽ không tăng cân.

Lượng sữa cần dùng giúp trẻ tăng trọng tốt?

Những ngày đầu chào đời, trẻ không được nuôi bằng sữa mẹ, thì lượng sữa ngoài cần dùng được tính như sau:

• Ngày 1: 10ml x 6-7 lần. Sau đó tăng thêm 10ml/cữ/ngày.
• 1 tuần: 70ml x 6-7 lần/ngày.
• Sau đó trẻ cần 150ml/kg/ngày.

Trẻ sanh non, suy dinh dưỡng bào thai, cần số lượng sữa khoảng 180-200ml/kg/ngày để tăng trưởng bù, có thể bắt kịp cân nặng trẻ bình thường.

Trẻ được nuôi bằng các loại sữa thay thế sữa mẹ thì không cần bổ sung gì thêm, vì các loại sữa này không những có chứa các chất dinh dưỡng mà còn chứa các vitamin và muối khoáng, cần thiết cho sự tăng trưởng của trẻ nếu được pha đúng cách và cho uống đủ số lượng.

Các loại sữa tươi và sữa đặc có đường khó pha chế hơn, ít phù hợp với trẻ nhỏ. Vì vậy, cần sớm bổ sung sinh tố, khoáng chất cho trẻ.

• Sau 4-6 tháng tuổi, ngoài lượng sữa, ta có thể cho trẻ tập ăn dặm, mỗi ngày ăn 1-2 lần từ ít rồi tăng dần với bột lỏng hoặc khoai, chuối,… tán nhuyễn.
• Khi trẻ được 6-9 tháng, trẻ ăn 2 chén bột đặc đủ 4 nhóm: bột, béo, đạm, rau và trái cây tươi. Để đáp ứng nhu cầu của trẻ, lượng sữa cần dùng trong ngày khoảng 700-800ml/ngày.
• Trẻ 10-12 tháng tuổi, ngoài 3 chén bột hoặc cháo đặc đủ chất và trái cây tươi các loại, lượng sữa cần dùng khoảng 600ml/ngày.
• Trẻ > 1 tuổi có thể ăn 3-4 chén cháo đặc hoặc cơm xay, tán đủ chất và trái cây tươi. Lượng sữa khuyên dùng khoảng 500ml/ngày vừa cung cấp một phần năng lượng và một lượng Canxi đáng kể cho sự tăng trưởng của trẻ.

Hãy kiên nhẫn…

Có những trẻ bú sữa hay ói hoặc bú ít, ta có thể chia nhỏ lượng sữa ra nhiều lần, như vậy thời gian giữa hai cữ phải rút ngắn lại. Ví dụ: trẻ 6 tháng trở lên, cứ mỗi 3 giờ trẻ có thể uống được 180ml-200ml sữa, nếu trẻ chỉ bú được 120ml mỗi cữ thì cứ mỗi 2 giờ ta phải cho trẻ bú lại, thậm chí trẻ bú chỉ 60ml thì cứ mỗi 1 giờ bú một lần, miễn sao đảm bảo đủ tổng lượng sữa cần cho trẻ trong ngày.

Không phải tất cả trẻ đều giống nhau, có trẻ rất háu ăn, háu uống, cũng có trẻ rất biếng ăn, uống sữa rất ít, có trẻ thích ăn hơn thích uống, có trẻ lại thích uống hơn thích ăn. Do đó, tùy từng trường hợp phải biết linh động. Nếu đến bữa trẻ ăn ít, mẹ chớ cố ép trẻ, vì điều đó sẽ gây nên tình trạng biếng ăn tâm lý. Đối với trường hợp này, mẹ có thể bù thêm sữa hoặc các chế phẩm từ sữa ngay sau bữa ăn.

Có những bà mẹ không còn sự hào hứng khi chế biến thức ăn cho trẻ, bởi lẽ, bỏ bao nhiêu công sức nấu những món ngon, món bổ cho con, nhưng con chỉ ăn vài ba muỗng, thế là chán nản, nên cứ đến bữa pha cho trẻ một bình sữa, trẻ ôm bú, hết bình nọ đến bình khác suốt ngày. Trẻ cũng lên cân đó, nhưng trẻ cũng mất dần phản xạ nhai và khó chấp nhận thức ăn khi trẻ đủ lớn đến tuổi tới trường. Ta chỉ nên bù sữa sau mỗi lần trẻ ăn ít, chứ không bao giờ thấy trẻ ăn ít quá mà đến bữa thay bằng những bình sữa để đỡ tốn công sức.

Sữa là một thực phẩm khá hoàn hảo cung cấp chất dinh dưỡng, chất khoáng và các vitamin, khi sử dụng phù hợp lứa tuổi, biết cách pha chế, uống đủ số lượng, và đảm bảo an toàn vệ sinh thì trẻ mới tăng trọng như mong muốn.

BS. Trần Thị Mộng Linh

-->đọc tiếp...

Ở tuổi này, bé đã có thể chuyển sang ăn bột đặc hoặc cháo đặc. Bé bắt đầu tập đứng, đi... do đó bạn hãy giúp bé ăn tốt để cứng cáp hơn...

Chế độ ăn của bé:

• Bú mẹ nhiều lần (ít nhất 3-4 lần trong ngày).

• Cho bé ăn bột đặc đủ 4 nhóm thức ăn 3 bữa trong ngày.

• Ăn thêm trái cây tươi.

• Năng lượng cần cho bé trong ngày là: 800-1000 calo.

Những điều cần chú ý khi bé gần thôi nôi:

Bé của bạn đã nặng gấp 3 lần lúc sinh và đang tập bò, tập đứng rồi đi. Vậy bạn hãy giúp bé ăn tốt để còn chuẩn bị thôi nôi nữa.

Tuổi này bé đã có thể chuyển qua 3 bữa bột đặc hoặc cháo đặc. Các cữ bú nên vào lúc sáng sớm - chiều - tối và ban ngày là 3 bữa ăn. Ví dụ như: bú mẹ - bột ngọt - bột mặn - cháo đặc - bú mẹ - bú mẹ.

Bé bắt đầu thích "tự phục vụ" như giành muỗng của mẹ, thò tay bốc thức ăn, cầm ly uống... Bạn chớ bỏ qua mà nên hỗ trợ bé để bé vui thích với bữa ăn, để thức ăn đem lại niềm hứng thú cho bé. Bạn hãy thử:

• Mẹ một muỗng, con một muỗng, ta cùng thi đua (dù bé đổ ra quần áo là chính).

• Cho bé bốc miếng chuối, đậu, cà rốt... luộc nhừ (dù sau đó bôi trét đầy mặt mũi).

• Cho bé cầm ly với một tí sữa, tí nước trái cây... (dù sau đó bạn phải thay hết đồ cho bé).

Ông bà dạy rằng "học ăn, học nói, học gói, học mở". Vậy học ăn là hàng đầu, rồi bé sẽ ăn uống gọn gàng và có thói quen ăn uống tốt khi bé lớn lên.

Thời kỳ này có khi vài tuần bé ham chơi hơn ăn (biếng ăn sinh lý), bạn đừng quá căng thẳng, la mắng, ép bé... chẳng có tác dụng gì mà còn làm bé sợ thức ăn kéo dài. Bạn hãy bình tĩnh chờ đợi, rồi tình trạng đó sẽ qua.

Thông thường thì cháo đặc lại nghèo năng lượng hơn bột đặc, tuy nhiên có thể cho bé ăn thay đổi theo khẩu vị.

Tuổi này bé cũng thích "làm người lớn" một chút. Bé sẽ thích thú hơn nếu được ngồi chung bàn ăn với gia đình và nếm chút đỉnh thức ăn người lớn: vài muỗng canh, miếng chả đùm, nhai vài hột cơm...

Bạn có thể cho bé cầm và gặm miếng củ sắn, miếng táo, mận, miếng bánh mì, bánh lạt cứng... để chắc nướu răng, đỡ ngứa nướu khi mọc răng và còn để... nếm náp nữa. Song cần chú ý tránh để bé bị hóc.

Lúc này bạn có thể cho bé ăn thêm yaourt, sữa bò, trứng cả lòng trắng lẫn lòng đỏ nhưng phải nấu chín kỹ.

(Theo "Nuôi con mau lớn")

-->đọc tiếp...

Đây là giai đoạn bé đã có thể ăn đặc và ăn 2 bữa mỗi ngày do đó, bạn cần chú ý đến chất lượng bữa ăn để cung cấp cho bé đủ nhu cầu dinh dưỡng.

Chế độ ăn của bé:

• Bú mẹ nhiều lần theo nhu cầu.

• Cho bé ăn bột đặc đủ 4 nhóm thức ăn, 2 bữa/ngày.

• Ăn thêm trái cây tươi.

• Năng lượng cần cho bé trong 1 ngày 800-900 calo (tính cả năng lượng cung cấp từ sữa mẹ).

Cách cho bé ăn:

• Bé của bạn đã quen với thức ăn đặc và bắt đầu ăn 2 bữa mỗi ngày.

• Khi bé đã ăn 2 bữa, bạn cần chú ý tới chất lượng bữa ăn vì nó đã chiếm phần quan trọng trong việc cung cấp các chất dinh dưỡng cho trẻ bên cạnh sữa mẹ.

• Bạn cho bé ăn 2 cữ sao cho thuận tiện với sinh hoạt gia đình nhưng nên giữ đúng giờ giấc trẻ đã quen.

• Các cữ bột không nên liên tiếp nhau mà nên cách bằng các cữ bú mẹ. Ví dụ: bú mẹ - bột ngọt - bú mẹ - bú mẹ - bột mặn - bú mẹ.

• Nếu bé chưa ăn được nhiều, hãy cho bé bú thêm ngay sau đó để bé nhận đủ lượng thức ăn.

• Tập cho bé ăn đa dạng các loại thức ăn từ 3 nhóm thức ăn VẬN ĐỘNG - XÂY DỰNG - BẢO VỆ và thay đổi thức ăn theo bữa ăn của người lớn. Ví dụ: bạn ăn cá cho bé ăn bột cá, bạn ăn rau bồ ngót hãy làm bột với bồ ngót.

• Mỗi chén thức ăn của bé luôn có 1-2 muỗng cà phê dầu ăn để bé đủ năng lượng hoạt động và lớn nữa.

(Theo "Nuôi con mau lớn")

-->đọc tiếp...

Bắt đầu từ tháng thứ 6, bé sẽ nhú những chiếc răng đầu tiên. Điều này có thể kéo theo nhiều hiện tượng khác mà chúng ta lầm tưởng là bệnh. Hãy biết rõ những vấn đề bé của bạn có thể sẽ gặp phải để biết cách chăm sóc đúng cách.

Mọc răng hay là bệnh?

Nhiều bậc cha mẹ cứ khẳng định việc mọc răng có thể gây ra đi tước, chảy mũi, hoặc sốt nhẹ. Các nhà chuyên môn đã lý luận là trẻ đi tiêu lỏng do sự tăng tiết quá mức của các tuyến nước bọt và việc viêm nướu răng đi kèm gây sốt. Tuy nhiên, các bác sĩ cũng khuyên cần phải cảnh giác với tình trạng nhiễm virus, vi trùng xảy ra cùng thời điểm với việc mọc răng. Nếu có sự trùng hợp ngẫu nhiên này thì cũng hợp lý, bởi vì thời điểm mọc răng, điển hình ở trẻ thường dao động xung quanh khoảng thời gian mà kháng thể của mẹ truyền sang đã không còn. Và đó cũng chính là thời điểm chúng bắt đầu vơ lấy bất cứ thứ gì trong tầm tay để cho vào miệng, làm gia tăng khả năng tiếp xúc với vi trùng. Do đó, cần theo dõi những dấu hiệu này, nếu chúng trở nên xấu đi, chẳng hạn sốt cao hơn 38°C hoặc kéo dài trên 2 ngày, thì nên đưa trẻ đến khám bác sĩ.

Bé sẽ như thế nào?

Bé khó chịu lắm nhưng không thể nói ra được. Do đó, các bậc cha mẹ cần có những hiểu biết xung quanh chuyện mọc răng của bé để có sự trợ giúp thích hợp. Những vấn đề cần quan tâm theo dõi:

• Nhu cầu gặm: sức ép của những chiếc răng mới mọc lên dưới phần nướu làm cho bé lúc nào cũng muốn nhai rau ráu. Cũng có thể bản năng nhai là một đáp ứng đối với việc mọc răng.
• Sưng nướu: trước khi răng nhú lên, có thể nướu trở nên đỏ, sưng hoặc vùng xung quanh nướu bị thâm lại. Đôi khi nướu phồng lên đồng thời với việc nhú răng.
• Quấy khóc đặc biệt vào ban đêm: những khó chịu liên quan với việc mọc răng thường gia tăng khi răng cắm xuống nướu răng và xương.
• Đau tai: dấu hiệu này không chỉ gặp ở những trường hợp viêm tai mà còn xảy ra ở bé mọc răng, do cảm giác đau ở hàm lan sang ống tai.
• Chảy nước dãi: nước bọt có thể chảy nhiều đủ gây phát ban vùng cằm, ngực hay cổ (thường xảy ra ở những bé có làn da nhạy cảm, tiếp xúc nhiều với nước bọt dính vào quần áo hoặc drap giường). Việc đeo yếm cho bé có thể hữu ích trong những trường hợp này.
• Thay đổi khẩu vị: bé đang ăn đặc có thể thích những thức ăn lỏng hơn hoặc chỉ thích bú bình trong giai đoạn này, vì muỗng làm vùng nướu đang viêm bị đau. Nhiều bé khác thì ngược lại, ăn nhiều hơn bình thường vì giúp giảm nhẹ áp lực lên nướu răng. Những bé còn đang bú mẹ có thể bắt đầu háo hức muốn ăn, tuy nhiên, ở thời điểm này, việc tập ăn có thể tạo áp lực bất lợi lên nướu răng, hàm và ống tai.

Để xoa dịu bé

• Làm bé quên đi cơn đau: gây sự chú ý vào những thứ khác, chẳng hạn như bằng một món đồ chơi mới, âm nhạc, kèn, trống,… cũng đủ làm cho bé quên đi những khó chịu bên trong miệng.
• Xoa bóp: nếu chiếc răng cắm đủ sâu vào nướu thì khi đó sẽ bớt gây đau hơn, do đó, việc giảm áp và xoa bóp tại vị trí sắp nhú răng tỏ ra vô cùng kỳ diệu. Có thể cho bé ngậm những vật bằng cao su dẻo (plastic) có tính đàn hồi, hoặc xoa lên vùng nướu sưng bằng ngón tay sạch.
• Thuốc: nếu cần thiết, bác sĩ có thể kê toa sử dụng thuốc gây tê tại chỗ hay thuốc giảm đau. Mọc răng có thể làm bé khóc, nhưng đừng lo, với sự trợ giúp nhỏ, con của bạn sẽ sở hữu nụ cười tươi tắn rạng rỡ mà không gì có thể sánh bằng.
• Để giữ cho những “viên ngọc trai” luôn trắng bóng, ngay khi chiếc răng đầu tiên xuất hiện hãy chăm sóc thật kỹ. Nếu bé được nuôi bằng sữa công thức, thì phải được bổ sung flour từ lúc 6 tháng.

BS. Thanh Bình

-->đọc tiếp...

Thông thường, bé ho do cảm lạnh, viêm mũi hoặc do nhiễm khuẩn cấp tính đường hô hấp trên. Bệnh có diễn tiến từ 2 đến 3 ngày và kèm theo các triệu chứng như nhảy mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, giọng nói thay đổi, sốt, ho…

Cho trẻ ăn như thế nào?

Bé cần được ăn những món có nhiều nước, dễ tiêu nhưng đầy đủ dưỡng chất, như súp, cháo, sữa (vẫn đủ bốn nhóm bột, béo, đạm, rau) hoặc canh, phở, miến... phù hợp với khẩu vị hằng ngày.

Bé ho nhiều có thể nôn ra thức ăn kèm theo nhiều đờm nhớt. Vì thế, trước khi ăn, bạn nên cho con uống vài muỗng nước, sau đó cho bé nằm sấp rồi vỗ về lưng trẻ nhằm giúp đàm nhớt không còn đọng ở cổ trẻ. Điều này giúp bé đỡ ho và ăn bớt ói.

Ngoài ra, cần cho bé ăn những thực phẩm chứa nhiều vitamin C như trái cây, nước sinh tố, những thực phẩm giàu sinh tố A, giàu chất kẽm và chất sắt như các loại thịt, trứng hoặc rau có màu xanh, đỏ như rau muống, rau dền, rau bồ ngót... nấu nhừ giúp tăng hệ miễn dịch cho bé. Hạn chế những món ăn chế biến nhiều mỡ như chiên, xào.

Khi con ho, các bà mẹ nên chia bữa ăn ra làm nhiều lần, mỗi lần ăn một ít, có thể cách khoảng 2 giờ cho trẻ ăn 1 lần.

Giải pháp phòng ngừa

Nếu bé vẫn sinh hoạt bình thường, không có dấu hiệu gì đặc biệt, chỉ cần chăm sóc và theo dõi là đủ. Nên cho bé uống nhiều nước và nghỉ ngơi trong môi trường thoáng khí để giúp bé thở tốt hơn. Khi muốn dùng thuốc cho trẻ, cần tham vấn ý kiến bác sĩ trước.

Khi bé có tiền sử nhiễm hô hấp trên cấp tính, bạn cần chăm sóc bé cẩn thận như hút sạch dịch tiết ra ở mũi, nhỏ thuốc sát khuẩn để đề phòng bệnh có thể tái phát. Đưa bé đến bác sĩ nếu bệnh diễn tiến ở mức độ nặng như bị sốt cao và bỏ ăn uống.

Việc điều trị kịp thời và đúng cách còn phòng tránh cho bé những biến chứng khác của bệnh như viêm phổi, viêm phế quản và viêm mũi.

(Theo Tiếp thị và Gia đình)

-->đọc tiếp...

Bé đang ngủ, thình lình vung tay chân và khóc? Đó là phản ứng với tiếng động hay những di chuyển qua lại của người trong nhà. Nên ngừng hoặc giảm các hoạt động gây ồn và đắp thêm tấm chăn mỏng để trấn an bé.

Vào thời điểm bé của bạn được 5 hoặc 6 tháng, bé sẽ tự động phát triển phản xạ trên để cảnh báo những ai đang quấy rầy giấc ngủ.

Ngoài ra, những cử chỉ khác của bé cũng cho bạn thấy nhiều thông điệp:

Bạn bế bé úp mặt vào vai khi đi quanh phòng hay ngoài sân thì bé bắt đầu hất đầu lên xuống? Bé đang cảm thấy bị đe dọa bởi vật thể lạ và quyết định tìm kiếm sự an toàn nơi bầu ngực êm ái của bạn. Đó là chiến thuật bé dùng khi có một vật nào đó cản trước mặt (nhưng không phải là bầu ngực hay đầu ti quen thuộc). Dù sao bé cũng còn quá nhỏ mà.

Bạn đang chơi đồ chơi cùng bé thì bé chợt nhặng xị lên và nhìn đi nơi khác? Có thể phiên dịch hành động này như sau: "À, chơi đùa nãy giờ vui đấy, nhưng vậy là đủ rồi". Hãy tôn trọng quyền chính đáng ấy của bé. Bạn có thể đặt bé nằm xuống ngủ một lát, dọn dẹp những đồ chơi hấp dẫn kia đi và hãy làm tất cả với sự dịu dàng, khẽ khàng nhé.

Bé có thói quen lạ thường là thở gấp khi thích thú, và đôi chân cũng động đậy tham gia vào hành động phấn khích ấy? Hãy cười lên nào, đừng quá căng thẳng như thế! Chẳng phải chính bạn cũng thở gấp, tim đập loạn xạ khi phát hiện người bạn "mết" đang xuất hiện từ xa sao? Và bạn có nhảy chân sáo khi biết rằng có món khoái khẩu trong bữa tối không? Nếu câu trả lời là có thì tại sao bé yêu lại không được phép đó nhỉ, dù có thể những tác nhân gây kích động ấy chưa phức tạp như bạn?

Bé có vẻ buồn ngủ khi đang ăn, khi bữa ăn kết thúc thì bé chợt nổi cáu? Phiên dịch theo ngôn ngữ đời thường thì đó là mệt mỏi và… "xả xú páp". Cách tốt nhất là nên nhận biết sớm các dấu hiệu mệt mỏi của bé.

Cần nhớ rằng bé là "quan tòa" nghiêm khắc nhất về khả năng hấp thu thức ăn, do vậy đừng ép bé với suy nghĩ người lớn là: "thêm một muỗng nữa, không bổ bề ngang cũng bổ bề dọc" kẻo mà lại… công toi.

(Theo Tuổi Trẻ)

-->đọc tiếp...

Trẻ con thường khó tránh khỏi việc nôn ói, song mức độ và liều lượng ở mỗi bé khác nhau. 7 giải pháp dưới đây sẽ giúp bạn hạn chế được những lần trẻ muốn phun thức ăn ra ngoài:

1. Đưa trẻ đi khám bác sĩ để loại trừ nguyên nhân trẻ bị ói do bệnh (ví dụ: viêm họng, bệnh lý đường tiêu hóa...)

2. Tạo không khí thoải mái khi cho trẻ ăn như kể chuyện, chơi đồ chơi, bố làm trò, xem tivi... Tuy nhiên, nên giảm dần khi trẻ ăn khá hơn để tránh trở thành điều bắt buộc phải có cho mỗi bữa ăn.

3. Đừng cố ép trẻ ăn quá no. Thay vào đó, bạn nên chia làm nhiều bữa ăn. Quan trọng là lượng thức ăn cả ngày.

4. Sau bữa ăn nên cho trẻ vận động nhẹ nhàng. Tránh chọc trẻ khóc hay cười quá mức cũng có thể làm trẻ bị ói.

5. Nên sắp xếp cữ ăn gần cữ ngủ; giấc ngủ sẽ giúp cho cữ ăn của bé được an toàn.

6. Không nên la mắng khi trẻ bị ói. Một số trẻ giả vờ ói để dọa hay phản đối khi không muốn ăn nữa, lúc đó bạn vờ như không chú ý đến điều đó. Sau một vài lần thực hiện không hiệu quả, trẻ sẽ không làm điều đó nữa.

7. Cuối cùng, tình thương của bạn sẽ giúp trẻ vượt qua tất cả.

Lan Hương (Theo chuyên gia của trường ĐH Tennessee)

-->đọc tiếp...

Đó là thắc mắc hay được "lặp lại" nhất ở các phòng khám dinh dưỡng trẻ em. Nhiều khi cân, đo so với tuổi thì phát hiện là bé đã "trên trung bình" rất nhiều rồi... mà cha mẹ vẫn cứ thấy là sao tháng này cháu không lên được "lạng" nào, biếng ăn quá?

Bác sĩ phải trấn an là không cần nhồi nhét nữa, từ 12 tháng tuổi trở lên, bé sẽ tăng cân chậm lại, mỗi tháng chỉ tăng có 200g thôi. Hơn nữa:

Khi bệnh (sốt, viêm họng, lở miệng hay đau răng...), trẻ có thể biếng ăn, bạn nên cho bé ăn thức ăn lỏng, dễ nuốt như: sữa, cháo, súp, yaourt,... thậm chí cho ăn kem cũng được.

Bé sẽ ăn ngon bằng vị giác, bằng tai, bằng mắt, khi được bốc, đưa lên miệng lưỡi. Khi có răng thì cần tạo điều kiện cho bé tập nhai. Có nhai mới tiết ra nước miếng, ăn càng ngon thêm.

Bao tử trẻ còn nhỏ, mỗi bữa bạn chỉ nên cho cháu ăn từ 1/2 cho đến 1 chén (khoảng 200ml), chỉ nên cho ăn từng lượng nhỏ, trông đỡ ngán. Thức ăn cần trông "ngon mắt" để bé cảm thấy "muốn nhai".

Sữa mẹ mấy tháng đầu chỉ cho 67kcal/100ml và chỉ đáp ứng đủ nhu cầu tăng trưởng của bé từ 0-6 tháng. Vì vậy từ 6 tháng cần cho cháu ăn dặm thêm bột gồm 4 nhóm: thịt cá, rau, dầu, tinh bột. Dầu bổ sung vào bột sẽ bảo đảm việc cung cấp đủ nhu cầu năng lượng của bé. Bước đầu nên tập cho bé quen với dạng sệt của thức ăn nghiền nhuyễn. Khi có nhiều răng, bé có thể ăn đặc hơn: 9 tháng với 2-3 răng, nên bạn có thể xay nhỏ thức ăn như rau, thịt, cá...; đến tuổi lên 2, lên 3 đủ 20 răng sữa thì nên cắt "hạt lựu" các thức ăn để tập nhai.

Tính đa dạng cũng rất cần để tránh chán ăn: trẻ em dễ chấp nhận ăn riêng từng thức ăn như: trái cây, bánh quy, yaourt, cháo,... nhưng chóng chán những hỗn hợp thức ăn.

Khuyến khích tính chủ động trong ăn uống: thay vì "kè kè" theo sau bé để đút, nên bày cho bé trò "tự xúc ăn" xem bàn tay bé có khéo cầm muỗng, hàm bé nhai có giống bố, mẹ không? Khi bé làm được điều gì tốt bạn nhớ khen, bé sẽ rất thích, trở nên tự tin và tiếp tục thực hiện, thành thói quen.

Muốn bé mau tăng cân nên đáp ứng 3 nhu cầu chính yếu: ăn, ngủ, vận động - bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau.

Bạn cũng cần tạo điều kiện cho bé chơi, vận động ngoài trời ít nhất 30 phút mỗi ngày. Sẽ chẳng có bé nào đến bữa lại không đói, đến giấc lại không ngủ nếu bé được vận động đầy đủ. Ăn được ngủ được chắc chắn cháu sẽ lên cân "đều đều".

TS. BS. Tạ Thị Tuyết Mai

-->đọc tiếp...

Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi thì không thể nào ăn được thịt lợn cợn, trẻ lớn 3-4 tuổi có đủ răng nhai mà cứ ngậm thịt không chịu nuốt hay nhai cho dập nát rồi nhả bã... "Triệu chứng này" không chỉ có ở trẻ thành thị mà lan cả đến nông thôn, vùng ven... Tại sao lại như vậy? Có cách nào giải quyết không?

Thực tế có một số người không chịu được thịt hay vài loại chất đạm khác do cơ thể thiếu men tiêu hóa, hoặc do người lớn không tập ăn thịt từ nhỏ. Nhưng chuyện mà người đời thường gọi là "có căn tu hành" này khá hiếm. Đa số trường hợp trẻ không ăn thịt được do trục trặc trong giai đoạn tập ăn thịt.

Khám và tư vấn dinh dưỡng trên chục năm, tôi đã gặp không ít trường hợp trẻ không ăn thịt được vì bữa cơm "độn thịt" của mẹ. Quan niệm thịt là thức ăn đặc biệt bổ dưỡng không biết đã bắt rễ từ bao giờ trong tâm thức của mọi người, nên một số bà mẹ đã ép trẻ ăn quá mức cần thiết so với nhu cầu. Cái gì ăn quá nhiều và lặp đi lặp lại thì con cũng ngán và phải từ chối thôi, đó cũng là cơ chế tự bảo vệ cơ thể. Bé chỉ cần ăn đủ lượng vừa phải. Bạn có thể tính lượng chất đạm cho trẻ như sau: cứ 1 chén cháo 200ml thì phải có hai muỗng canh chất đạm băm nhuyễn đong lúp lúp là được. Hay một chén cơm cũng vậy, nó phải đi cùng với 2 muỗng canh thịt là ổn.

Bạn nên tập cho trẻ ăn thịt lần đầu tiên vào khoảng 6-7 tháng tuổi. Lúc này thịt cần phải làm nhuyễn bằng cách băm thật nát hoặc xay nhuyễn. Nhưng sau đó bạn phải làm lợn cợn cho trẻ quen dần với một độ nhám nhất định của thức ăn sệt vào khoảng 9-10 tháng tuổi và thức ăn đặc vào khi 13-15 tháng.

Có thể bạn chưa biết

Có lẽ do thịt nấu ra hay bị khô và hơi "xác" nên trẻ thường ngại ăn. Nếu tập khó quá, lúc đầu bạn có thể đổi sang các dạng đạm khác mềm hơn cho trẻ quen dần mà vẫn không sợ thiếu đạm như cá, tôm, cua, trứng, đậu hũ...

Trẻ 2-3 tuổi nếu đã mọc đủ 20 răng sữa tức là có đủ răng hàm để nhai thì có thể tập ăn cơm, riêng lượng thịt cá lúc đầu vẫn phải xé nhỏ hoặc thậm chí băm nhuyễn lại trước khi cho vào chén cơm của trẻ. Bạn nên sắm 1 cái thớt riêng chỉ dùng để làm thức ăn chín. Món thịt của trẻ 2-3 tuổi nên lấy từ món mặn của bữa cơm gia đình nhưng được làm nhỏ hơn để trẻ dễ nhai nát hơn.

Tập dần cho trẻ nuốt những thức ăn lợn cợn, trái cây tán... cũng là cách giúp trẻ quen với việc nuốt "miếng thịt dai nhách" kia. Lúc đầu bạn có thể cho bé hớp thêm một chút nước canh, nước lọc hay một miếng trái cây... để trẻ trơn cổ và nuốt cùng với miếng bã thịt đã nhai nát kia.

Nếu trẻ vẫn không chấp nhận thịt cá, nhưng thích ăn trứng hoặc trứng lộn, bạn có thể cho trẻ ăn 1-2 quả trứng mỗi ngày vẫn rất tốt. Cholesterol trong trứng rất cần thiết cho sự phát triển não bộ của trẻ, trẻ sẽ không bao giờ bị thừa cholesterol như các bà mẹ hay âu lo.

TS.BS. Tạ Thị Tuyết Mai

-->đọc tiếp...